16e zondag door het jaar A 2017 p

23 juli 2017                          (Viering)

Geen voortijdig oordeel.
                                                                
(Mt.13,24-30)

Goede vrienden,

Dit was één van de zeven  gelijkenissen uit een lange toespraak die Mattheüs Jezus in de mond legt.
De Nederlandse Bijbelvertalingen spreken over “onkruid” zonder nader te bepalen over welke soort het gaat. Maar in de originele Griekse versie is er sprake van Zinzàmion en de Nederlandse naam van deze soort  is “Dolik”. Dolik is een giftig raaigras dat veel voorkomt in het Midden-Oosten.
De toehoorders van Jezus kennen het goed, want het is daar een echte plaag! De jonge plant gelijkt als twee druppels water op de tarwe. Omdat dit kruid giftig is, moet het zorgvuldig met de hand worden verwijderd. Dit is slechts mogelijk als de plant volgroeid is; want pas dàn is dit kruid duidelijk te onderscheiden van tarwe.

Het is als student biologie dat ik destijds deze uitleg op het spoor kwam. Ik dacht dat het nuttig was dit hier aan te halen omdat het ons kan helpen de diepere betekenis van deze parabel op het spoor te komen.
Daarbij komt nog dat het Griekse woord “zinzàmion” ook “tweestrijd” betekent – wat hier in het verhaal zeer toepasselijk is; het gaat immers over de tweestrijd tussen goed en kwaad !

De dolik staat hier dus symbool voor het verdoken kwaad: de kwade streken, de laster,  opzettelijke schade toegebracht door kwaadwillige personen.

Kijkend naar het bezoedeld tarweveld stellen de knechten voor om dat giftige gewas onmiddellijk te verwijderen. Maar de eigenaar beslist om de oogsttijd af te wachten en dus het goede en het kwade gewas samen te laten opgroeien.

De eigenaar, een bekwame landbouwer, heeft wel gezien dat er onkruid tussen de tarwe staat en dat dit de tarwe niet ten goede komt, maar hij beslist nu nog niet in te grijpen omdat nu ingrijpen nog meer schade zou aanrichten. Pas wanneer de dolik gerijpt is, en het onderscheid met de tarwe duidelijk zichtbaar is, kan het onkruid veilig gewied worden.

En daarmee zitten wij bij de kern van ons verhaal: de allegorie van het onkruid richt onze aandacht op het gevaar van een “voortijdig oordeel”. En daarbij rijst ook de vraag of wij, mensen, wel het recht hebben om over onze naaste een oordeel te vellen.

Is het “voortijdig oordeel” ook geen hedendaags fenomeen?  In de krant staat te lezen dat iemand wordt beschuldigd van een ernstig delict. Terwijl het gerechtelijk onderzoek nog volop aan de gang is, heeft de publieke opinie de beschuldigde reeds als schuldig veroordeeld.  Als uiteindelijk blijkt dat de beschuldigde niet schuldig is, dan blijft de betrokkene in zijn leefomgeving nog lang schade ondervinden van het publieke vooroordeel.

En is het niet vaak zò dat wij, mensen die niet aan onze normen beantwoorden, vlug als onkruid beschouwen, nog vòòr we ze eigenlijk kennen? Is het niet zò dat we dikwijls een zwart-wit beeld hebben van onze samenleving, waarbij we de mensen indelen in twee categorieën : de goede en de kwaden ?

Deze houding staat evenwel diametraal tegenover de houding van Jezus.
Met zijn vergelijking leert Jezus ons dat de zaaier – de Mensenzoon – geduldig is. Het geduld van Jezus is het geduld van God – God kan wachten met zijn oordeel.  Hij heeft ons, met ons verstand ook de vrijheid gegeven te kiezen tussen goed en kwaad; hij laat zowel het goede als het kwade in deze wereld zijn gang gaan en zal pas bij de voltooiing der tijden zijn oordeel vellen. Op die manier gunt hij mensen die iets fout hebben gedaan, ook de tijd om hun misstap te betreuren en op hun stappen terug te keren.

Waar halen wij mensen dan het recht vandaan om voortijdig te oordelen?
Lazen we zoëven niet in het boek Wijsheid dat “God zachtmoedig oordeelt en ons regeert op milde wijze”. Is dat geen uitnodiging om eveneens een grote zachtmoedigheid aan de dag te leggen en het zogenaamde onkruid voorlopig ongemoeid te laten?
                                                                                              Paul Caroen

Dit bericht is geplaatst in Onze preken. Bookmark de permalink.