11e zondag door het jaar C 2016 p

12 juni 2016     (Viering)  

Vergeving vraagt ommekeer

De woorden ‘zondig en zondaar’ nemen we tegenwoordig niet zo vaak meer in de mond, zeker niet als we over onszelf spreken. ‘Vergeef ons onze schulden,’ bidden we in het Onze Vader, maar in ons dagelijks leven is het zondebesef verdwenen. We zien onszelf niet langer als zondaars; alhoewel we snel en meedogenloos een oordeel vellen over een ander.
De dag van vandaag krijgt Jan en alleman wel iets over zich heen. In feite ontsnapt er geen enkele sector in de samenleving aan die tendens. Bij landbouw, industrie, banken, verzekeraars of de gezondheidszorg denken we meteen aan zakkenvullers of fraude. Na het kindermisbruik in de Kerk vertoeven nu crèches, scholen, sportclubs en jeugdzorg in de verdachte hoek. Al vóór één veroordeling lezen we namen en verdere info op het internet. Een verdenking is al voldoende om iemand aan de schandpaal te spijkeren. En als het toch niet blijkt te stroken met de werkelijkheid, komen er excuses, maar enkel onderaan én nooit op pagina 1 van de krant en het passeert niet in het zeven uurjournaal. Mensen die in de fout gaan en een geweldsdelict plegen -camera’s en mobieltjes leggen alles feilloos vast- lijken daarmee hun recht op leven te verspelen. Er vindt als het ware een heksenjacht plaats.
In het evangelie zien we enigszins dezelfde trend. Een vrouw benadert Jezus. Het is algemeen geweten dat zij niet bepaald een voorbeeldig leven leidt, daarover bestaat geen twijfel. Wij kennen niet eens haar naam, ze krijgt een etiket opgeplakt ‘zondares’. Hierdoor wordt ze volledig buiten spel gezet: ‘Vermijden! Uitsluiten!’ Jezus daagt Simon, de farizeeër toch uit -door middel van een parabel- om zijn blikveld te verruimen, en niet alleen de wet maar ook zijn hart te laten spreken.

Naar mijn mening is er in onze maatschappij soms een vreemde drang naar zuivering waar te nemen. ‘Schoon schip maken’ noemen populisten het. Eeuwenlang vervulde de Kerk deze functie. Haar leiders oefenden een groot moreel gezag uit in de samenleving en de politiek. Met wat we nu weten, was dat ook niet altijd alles. Maar mensen konden mits boete en verzoening wel weer in de maatschappij worden geïntegreerd. Er was een weg terug. Maar de huidige gezagdragers hebben hun autoriteit wat het morele gezag betreft, verloren. Anderen nemen hun taak over. Vakbonden, politieke partijen, journalisten en sommige BV’s werpen zich op als het geweten der natie. Wie niet zuiver op de graat lijkt, moet er onverbiddelijk uit. Het is ook gemakkelijk: Zij, die anderen, zijn fout, en zo blijf je zelf buiten schot. In onze frustraties over wat er mis loopt in onze samenleving kunnen we de schandpaalmethode ervaren als rechtvaardig. Ze hebben er zelf om gevraagd? Zijn we niet beter af zonder dit soort lieden? En ik moet toegeven, ook ik herken bij mezelf af en toe deze gedachten.
Jezus streeft eveneens naar zuiverheid in de wereld. Zijn methode is echter ‘ietwat’ divers. Iemand die spreekt en handelt in Gods Naam doet meer dan alleen onrecht aan de kaak stellen. Telkens wanneer Jezus ‘het kwade’ vaststelt, volgt er perspectief. Steeds biedt Hij de mogelijkheid om het slechte pad te verlaten. Hij vergeeft wie oprecht berouw betoont.

Het lijkt er op dat in onze maatschappij hiervoor steeds minder ruimte is, terwijl haar wortels toch joods-christelijk zijn! Wraak of straf alleen zijn nooit de ideale oplossing. Ik vrees echter dat we uit ervaring weten dat vergeven niet altijd zo gemakkelijk is. Kunnen de wandaden van de nazi’s ooit vergeven worden? Kunnen de misdaden van andere massamoordenaars en zelfmoordterroristen -die onschuldige slachtoffers maken-, met de mantel der liefde toegedekt worden? Als wij zelf door iemand benadeeld worden, is het voor ons moeilijk om nog iets goeds in die persoon te ontdekken. De totale mens wordt afgeschreven en verliest alle krediet. Er is in onze ogen en onze gedachten vaak alleen maar plek voor ‘het slechte’.
Wat leert Jezus ons? Hij keert zich niet af van de werkelijkheid. Jezus weet dat de vrouw die bij Hem komt, veel op haar kerfstok heeft. De vrouw ontkent dat evenmin. Ze weent geen krokodillentranen. Haar houding is liefdevol, oprecht nederig daar ze haar fouten heeft ingezien. Haar gedrag is een kentering, het is een begin van verandering. De vrouw is vol vertrouwen naar Jezus toegekomen en Hij ziet haar als een berouwvol iemand en wijst de vrouw niet af. Zo leert Jezus ons ook naar zondaars kijken. Jezus’ benaderingswijze gaat zelfs nog een enorme stap verder! Jezus toont aan dat het geen kwestie is van plussen en minnen, geen simpel rekensommetje. Nee, omdat de vrouw werkelijk berouw toont, zijn àl haar zonden haar vergeven, hoe veel het er ook zijn! Lucas heeft deze dialoog tussen Jezus en Simon geschreven om ons bewust te maken hoe wij naar mensen kijken. Krijgen mensen van ons wel een nieuwe kans? Of worden ze door ons gebrandmerkt? Wij willen zelf toch ook vergiffenis krijgen als het erop aankomt.
Mensen kunnen veranderen en zich bekeren. Ook in de eerste lezing merken we dat: Koning David heeft de vrouw van Uria genomen en hem daarna laten doden. En toch rekent de Heer deze zonde niet aan. Hij vergeeft de berouwvolle David en geeft hem leven. In beide lezingen zien we barmhartigheid op het hoogste niveau!
Christenen mogen zich gerust eens de vraag stellen of zij naar mensen kijken met de ogen van God? Kunnen wij, net zoals Hij, zo met elkaar omgaan, dat de liefde die in iedere mens aanwezig is, tot uiting kan komen? Dat zal ons persoonlijk en als Kerk en maatschappij heel wat moeite kosten. Maar het is wel de moeite waard. God neemt het initiatief tot vergeving en maakt dat waar voor ons, die ook niet zonder zonden zijn. Laten wij daar dan ook werk van maken.
Paus Fransiscus die eveneens een betere wereld beoogt, heeft niet voor niets 2016 tot het jaar van de barmhartigheid uitgeroepen. Amen.

Monique Van Caenegem-Suys

Dit bericht is geplaatst in Onze preken. Bookmark de permalink.